12 oktober 2026
Twintig jaar geleden begon awpg Lumens met het verbinden van onderzoek, beleid en praktijk. Sindsdien zijn talloze projecten ontstaan waarin onderzoekers, professionals, beleidsmakers, docenten en studenten samen werken aan maatschappelijke gezondheidsvraagstukken. De afgelopen jaren groeit daarbij nog een belangrijk inzicht: als we werken aan gelijke gezondheidskansen vóór inwoners, dan moeten we dat ook vooral mét inwoners doen.
Dat klinkt misschien vanzelfsprekend. Toch vraagt het in de praktijk om meer dan goede bedoelingen. Hoe werk je samen met inwoners op een manier die echt verschil maakt? Wanneer is hun ervaring onmisbaar? Met wélke inwoners werk je samen? Welke ervaringskennis of ervaringsdeskundigheid is wanneer relevant? En hoe zorg je dat hun stem niet alleen binnen een project wordt gehoord, maar ook blijvend invloed heeft op hoe we samenwerken in onderzoek en beleid?
Die vragen houden ook ons bezig.
Samenwerken met inwoners is voor awpg Lumens geen nieuw onderwerp. In verschillende projecten is de kennis, ervaring en leefwereld van inwoners al een belangrijk onderdeel van onderzoek en ontwikkeling.
Binnen Leren van de Zoetermeerse Aanpak Gewoon Gezond (ZAGG) worden kinderen, ouders en professionals actief betrokken bij verschillende fasen van het onderzoek. Zij denken mee over onderzoeksvragen, de begrijpelijkheid van instrumenten en de interpretatie van resultaten.
Een andere vorm van samenwerking zien we in Project Bloesem. Daar zijn bewoners en professionals in als co-onderzoekers betrokken. In Moerwijk gingen wijkonderzoekers bijvoorbeeld zelf in gesprek met alleenstaande ouders over gebeurtenissen en omstandigheden die van invloed zijn op hun gezondheid en welzijn, en analyseeerden zij de interviews samen. Zo komt niet alleen de ervaring van inwoners in het onderzoek terecht, maar ook hun kennis van de wijk en wat er achter de zichtbare problemen speelt.
Ook in Verder bouwen met de Alliantie Positieve Gezondheid Zuid-Holland Noord leren inwoners, gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties samen in drie verschillende proeftuinen. De vraagstukken verschillen, van samenleven in een flat tot de ondersteuning van mantelzorgers en het versterken van zorgzame buurten. En verschillende vraagstukken vragen verschillende antwoorden. Dat laat al zien dat er niet één manier is om inwoners te betrekken. Steeds staat de vraag centraal wat er op die specifieke plek nodig is en hoe je daar samen van kunt leren.
In projecten als Groen Samenspel, De Gaarden en verschillende initiatieven rond Zorgzame buurten zien we hetzelfde terug. Inwoners denken mee, delen ervaringen, testen oplossingen en helpen om interventies beter aan te laten sluiten bij de dagelijkse praktijk. Ook tijdens bijeenkomsten van de Praktijkbrug krijgen inwoners regelmatig een podium om hun ervaringen te delen en in gesprek te gaan met professionals, onderzoekers en beleidsmakers.
Zoals een bewoner tijdens een project rond Wijzer in de Wijk treffend verwoordde:
“In onze wijk is het belangrijk dat mensen elkaar weer leren kennen. Dan volgt samen wandelen vanzelf.”
De ervaringen uit deze projecten laten zien dat samenwerken met inwoners waarde toevoegt. Tegelijkertijd roept het ook nieuwe vragen op. Want hoe zorgen we ervoor dat inwoners niet alleen betrokken zijn binnen afzonderlijke projecten, maar dat hun perspectief ook een vanzelfsprekend onderdeel wordt van hoe we als netwerk werken?
Binnen awpg Lumens zijn we daarom in gesprek over vragen als:
Er is geen blauwdruk voor deze vragen. Juist daarom zien we dit als een gezamenlijke zoektocht. Ook in ons eigen netwerk wordt hierover nagedacht, bijvoorbeeld over passende vormen van participatie, de inzet van co-onderzoekers en het ontwikkelen van handvatten voor projecten.
Die zoektocht voeren we niet alleen. Zo geeft lector en hoogleraar Gera Nagelhout aan dat je idealiter als onderzoeker inwoners al langere tijd kent, omdat je dan van elkaar weet welke onderzoeksbehoeften je hebt en dat je elkaar daardoor meteen weet te vinden op het moment dat er een subsidiemogelijkheid voorbijkomt die daarbij past.
Niet alleen in onderzoek, maar ook in beleid wordt gewerkt aan inwonersparticipatie. Denk bijvoorbeeld aan de Ouderen Migranten Aan Zet ervaringsraad in Den Haag, die de positie van laaggeletterde ouderen in Nederland wil verbeteren door hun wensen en behoeften te horen en deze te delen met beleidsmakers. En ook zorgakkoorden als het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord benoemen het belang van het ondersteunen van burgerinitiatieven. Participatiehubs, zoals die in de regio Zuid-Holland Noord, moeten ervoor zorgen dat inwoners en patiënten invloed kunnen uitoefenen op beleidsvorming en -uitvoering bij vraagstukken over gezondheid, zorg en ondersteuning.
Deze voorbeelden laten zien dat er veel gebeurt om de leefwereld van mensen dichterbij onderzoek en beleid te brengen om zo impact te maken op gezondheid. Tegelijkertijd maken ze duidelijk dat iedere regio, ieder thema en ieder project vraagt om een eigen aanpak.
Terugkijkend op twintig jaar awpg Lumens zien we hoe de samenwerking tussen onderzoek, beleid, praktijk en onderwijs steeds sterker is geworden. Het perspectief van de inwoner willen we daar de komende jaren nog meer in naar voren laten komen. Participatie niet als doel, maar participatie om tot relevante thema’s te komen en ervoor te zorgen dat oplossingen voor gelijke kansen op gezondheid aansluiten bij de belevingswereld van de mensen om wie het uiteindelijk gaat.
Kansen liggen in de netwerken van inwoners en ervaringsdeskundigen die er in de regio al zijn, want daar worden al ervaringen gedeeld. Daar kan awpg Lumens mogelijk gebruik van maken om te komen tot relevante onderzoeksthema’s en tot oplossingsrichtingen voor gelijke gezondheidskansen.
Heb je voorbeelden van betekenisvolle samenwerking met inwoners of ervaringsdeskundigen, of denk je graag mee over hoe we deze ontwikkeling verder kunnen brengen? We gaan hierover graag met je in gesprek. Want ook deze volgende stap zetten we samen.
Neem contact op met coördinator Clare Luymes.
© 2026 awpg Lumens. Alle rechten voorbehouden / Disclaimer / Privacy / Realisatie: Lemon