Net als in de rest van Nederland groeit in Zoetermeer het aantal kinderen en adolescenten met overgewicht. Deze problematiek komt vaker voor in gezinnen met een lage sociaaleconomische positie (SEP) en bij gezinnen met een migratieachtergrond. Daarmee nemen ook de sociaaleconomische gezondheidsverschillen (SEGV) toe. Overgewicht hangt samen met lichamelijke én mentale gezondheidsproblemen en heeft invloed op de kwaliteit van leven op jonge leeftijd en later in het leven.
De leefomgeving speelt hierin een belangrijke rol: denk aan factoren als een ruim aanbod van fastfood, beperkte mogelijkheden om (veilig) te bewegen en verschillen in toegang tot sport, gezonde voeding en ondersteuning. Hoewel beleidsmatig sterk wordt ingezet op integrale preventie en het verkleinen van gezondheidsverschillen, is er landelijk nog beperkt inzicht in hoe zulke brede wijkaanpakken in de praktijk worden uitgevoerd en wat hun impact is.
Met dit project richten we ons op een interdisciplinaire en domeinoverstijgende evaluatie van de Zoetermeerse Aanpak Gewoon Gezond (ZAGG). Deze integrale wijkaanpak combineert universele en geïndiceerde preventie om de gezondheid en het welzijn van kinderen te bevorderen en gezondheidsverschillen te verkleinen. ZAGG bundelt bestaande programma’s zoals Gezonde Kinderopvang, Gezonde School, Kind naar Gezonder Gewicht, JOGG en de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) voor volwassenen, in samenhang met de gemeentelijke sportagenda en aanpassingen in de leefomgeving.
Door de aanpak in Zoetermeer te onderzoeken, willen we beter begrijpen wat werkt, voor wie en onder welke omstandigheden. De resultaten van dit onderzoek helpen om de aanpak in Zoetermeer verder te verbeteren en bieden handvatten voor andere gemeenten die werken aan het terugdringen van gezondheidsverschillen bij kinderen
Dit onderzoek heeft drie doelen:
We kijken daarbij niet alleen naar de samenwerking tussen organisaties en professionals, maar ook naar het bereik en de effecten voor kinderen en gezinnen, zoals leefstijl, gezond gewicht, mentale gezondheid en kwaliteit van leven.
Dit onderzoek heeft een mixed-methods opzet en is gebaseerd op de principes van Realist Evaluation (realistische evaluatie). Deze benadering gaat niet alleen uit van de vraag óf een aanpak werkt, maar vooral wat werkt, voor wie, in welke omstandigheden en waarom.
We starten met het formuleren van een programmatheorie: welke mechanismen worden verondersteld een rol te spelen binnen ZAGG en onder welke omstandigheden kunnen deze leiden tot betere gezondheidsuitkomsten voor kinderen? Deze aannames worden vervolgens in de praktijk getoetst en aangescherpt.
Implementatie
We onderzoeken hoe ZAGG in de praktijk wordt uitgevoerd in kwetsbare wijken in Zoetermeer. Dat doen we onder andere via interviews en groepsgesprekken met professionals en beleidsmakers, we analyseren beleidsdocumenten en monitoren de samenwerking en uitvoering over een periode van drie jaar. We kijken daarbij naar bevorderende en belemmerende factoren en naar de samenhang tussen programma’s en initiatieven binnen de aanpak.
Bereik en effecten
Daarnaast analyseren we het bereik van ZAGG onder kinderen (0–12 jaar) en hun gezinnen en we onderzoeken de effecten op bijvoorbeeld leefstijl, leefomgeving, gezond gewicht, mentale gezondheid en kwaliteit van leven. Daarbij besteden we expliciet aandacht aan verschillen naar SEP, migratieachtergrond en geslacht.
Participatie
Kinderen, ouders en professionals worden actief betrokken bij verschillende fasen van het onderzoek. Zij denken mee over onderzoeksvragen, begrijpelijkheid van instrumenten en interpretatie van resultaten. Door aan te sluiten bij bestaande netwerken en overlegstructuren in Zoetermeer versterken we de relevantie en uitvoerbaarheid van het onderzoek.
We vertalen de inzichten naar concrete adviezen voor duurzame borging en mogelijke opschaling naar andere wijken.
Hoofdaanvrager en projectleider
Participanten
Dit project ontvangt subsidie van ZonMw.
© 2026 awpg Lumens. Alle rechten voorbehouden / Disclaimer / Privacy / Realisatie: Lemon