29 juni 2026
De ambitie van awpg Lumens is helder: vanuit de brede blik op gezondheid werken aan gelijke gezondheidskansen vóór en mét zoveel mogelijk inwoners uit de regio. Dit doet awpg Lumens door onderzoek, praktijk, beleid en onderwijs met elkaar verbinden om gezondheidsvraagstukken aan te pakken.
Vanuit die ambitie werkt Lumens met twee programma’s: Gezond leven en welzijn en Infectieziektebestrijding. Op het eerste gezicht lijken dat misschien twee verschillende werelden, maar volgens programmaleiders Clare Luymes en Anja van der Schoor komen ze elkaar vaker tegen dan je zou denken.
“Vanuit het programma Gezond leven & welzijn richten we ons op de gehele breedte van de publieke gezondheid, behalve infectieziektebestrijding”, vertelt Clare. “Dat gaat van mentale gezondheid en een gezonde leefomgeving tot het implementeren van interventies in de praktijk.”
Die breedte is volgens haar essentieel. Gezondheid wordt namelijk door veel meer bepaald dan zorg alleen. “Er zijn veel factoren die invloed hebben op de gezondheid van mensen. Zorg draagt daar maar voor ongeveer 10 procent aan bij, dus de grootste kansen liggen juist daarbuiten.”
Ook binnen infectieziektebestrijding speelt die bredere blik een belangrijke rol, vertelt Anja. “Bij uitbraken zoals COVID-19 en mazelen zagen we dat verschillen tussen groepen inwoners invloed hebben op hoe infectieziekten zich verspreiden en hoe maatregelen uitpakken. Dan gaat het niet alleen over de ziekte zelf, maar ook over communicatie, vertrouwen, digitale vaardigheden en toegang tot informatie en zorg.”
Toen Anja betrokken raakte bij awpg Lumens, bestond het programma Infectieziektebestrijding al. De samenwerking tussen partners was er ook, maar vooral op papier. “GGD Haaglanden en GGD Hollands Midden waren al aan de samenwerking aan het bouwen, maar er was op dat moment geen actieve samenwerking met de academische partners. Daarom heb ik eerst ingezet op elkaar leren kennen en het actiever betrekken van alle partners.”
In dezelfde periode sloot awpg Lumens zich aan bij het landelijke Consortium van Academische Werkplaatsen Publieke Gezondheid Infectieziekten (CAPI). Inmiddels kunnen vanuit de pijler ook eigen onderzoeken worden gestart, zijn de financieringsmogelijkheden vergroot en is het netwerk van partners verder uitgebreid.
Binnen het programma werken GGD Haaglanden en GGD Hollands Midden samen met TNO, Universiteit Leiden en het LUMC. Anja ziet daarin een belangrijke wisselwerking. Vanuit de GGD’en komen de praktijkvragen en de verbinding met inwoners en professionals. De academische partners brengen kennis, onderzoekservaring en wetenschappelijke methoden in. Zo worden praktijkvragen academischer onderzocht, terwijl onderzoek tegelijkertijd dicht bij de praktijk blijft staan.
Ook Clare kwam terecht in een periode waarin veel in beweging was. “Toen ik in 2023 begon, was net een herijking van de awpg Lumens afgerond. Daarbij was goed gekeken naar onze gezamenlijke ambitie, de meerwaarde van de samenwerking en de opgaven waar we samen aan willen werken.”
Vanuit die herijking werd verder gebouwd aan verschillende bouwstenen van awpg Lumens, zoals Onderwijsverbinding en de Praktijkbrug voor de verbinding tussen awpg Lumens, gemeenten en zorg- en welzijnsorganisaties. Uit gesprekken met beleidsmedewerkers van gemeenten werd duidelijk dat zij graag een zichtbare, vindbare en praktijkgerichte academische werkplaats zien, die zich richt op actuele vraagstukken in de volksgezondheid. Hieruit kwamen werkbijeenkomsten voort, waar niet alleen beleidsmedewerkers volksgezondheid van gemeenten op af kwamen, maar ook vanuit wonen, milieu en het fysieke domein. “Gezondheid raakt eigenlijk aan alle beleidsdomeinen, de werkbijeenkomsten maakten dit meer zichtbaar en tastbaar voor beleidsmedewerkers.”
Twintig jaar samenwerken vraagt om meer dan een goed idee. Het vraagt ook om het vermogen om mee te bewegen met maatschappelijke ontwikkelingen.
Volgens Clare heeft awpg Lumens dat steeds gedaan. De afgelopen jaren werd niet alleen gewerkt aan een nieuwe naam en uitstraling, maar ook opnieuw gekeken naar de gezamenlijke ambitie. Anja zag tegelijkertijd veel energie ontstaan rond infectieziektebestrijding. “Na de coronapandemie stond publieke gezondheid hoog op de agenda. Er was veel aandacht voor pandemische paraatheid en de rol van de GGD’en. Tegelijkertijd kwamen er financieringsmogelijkheden beschikbaar. Dat zorgde eigenlijk voor een perfecte storm waardoor het lukte om het programma verder te activeren.”
Beide programmaleiders zien juist in een tijd van beperkte middelen de meerwaarde van samenwerking. “Overal wordt bezuinigd”, zegt Anja. “Dan wordt samenwerken alleen maar belangrijker.”
Volgens Clare biedt de samenwerking ook kansen die organisaties afzonderlijk moeilijk kunnen realiseren. “Door samen te werken aan onderzoek kunnen we extra middelen naar de regio halen voor praktijkgericht onderzoek, en de kennis die we ontwikkelen, ook weer delen. En door gezondheidsvraagstukken te verbinden met onderwijs komen creatieve oplossingen aan het licht. Tegelijkertijd hopen we studenten zo te interesseren voor een baan in de publieke gezondheid. ”
De afhankelijkheid van externe, niet-structurele financiering maakt het volgens Clare een uitdaging om voor alle 27 gemeenten in Haaglanden en Hollands Midden die zichtbare en praktijkgerichte academische werkplaats zijn. Een landelijk programma vanuit ZonMw, zoals er bijvoorbeeld al is voor de Academische Werkplaatsen Huisartsenzorg, zou ook voor de academische werkplaatsen publieke gezondheid erg waardevol zijn. “We zien hiervoor ook kansen in slim samenwerken met andere netwerken in de regio met deels dezelfde ambitie als Lumens. Zo zijn we met de Werkplaats Sociaal Domein Den Haag – Leiden, met de werkplaats SAMEN en met het Geboortezorgconsortium Rijn-Haaglanden aan het kijken of we meer samen op kunnen trekken in onze regio.”
Gemeenten die willen sparren over een vraagstuk, kansen zien voor samenwerking of willen meedenken over nieuwe onderzoeksthema’s of onderwerpen voor bijeenkomsten, zijn volgens Clare van harte welkom om contact op te nemen.
De formule van verbinding staat twintig jaar na de start van awpg Lumens nog steeds als een huis. En in deze wereld van toegenomen polarisatie is dit misschien wel meer dan ooit nodig, niet tegenover elkaar, maar mét elkaar werken aan maatschappelijke gezondheidsvraagstukken voor gelijke gezondheidskansen. Volgens Clare en Anja ligt daarin ook de kracht van de toekomst. Niet alleen kennis ontwikkelen, maar dat samen doen met gemeenten, inwoners, onderzoekers en professionals uit de regio.
Anja van der Schoor is in 2023 als kwartiermaker betrokken geraakt als kwartiermaker om het programma Infectiezieketebestrijding (IZB) aan te jagen en sinds januari 2025 is zij programmaleider.
Ze werkt als postdoctoraal onderzoeker bij GGD Haaglanden en GGD Hollands Midden en heeft als doel om via wetenschappelijk onderzoek bij te dragen aan de praktijk van de IZB.
Clare Luymes is vanaf september 2023 betrokken bij awpg Lumens en sinds september 2025 is zij coördinator van de awpg en programmaleider Gezond leven & welzijn.
Ze heeft een achtergrond als arts en onderzoeker en werkt als adviseur publieke gezondheid bij Hecht GGD Hollands Midden.
© 2026 awpg Lumens. Alle rechten voorbehouden / Disclaimer / Privacy / Realisatie: Lemon