26 mei 2026
De urgentie van valpreventie neemt sterk toe door de dubbele vergrijzing, toenemende druk op de (ouderen)zorg en stijgende zorgkosten. Valongevallen bij ouderen hebben ingrijpende gevolgen, zowel medisch, sociaal als maatschappelijk.
In de regio Haaglanden is het probleem ook zichtbaar. Uit de Gezondheidsmonitor van 2024 van de GGD Haaglanden blijkt dat 28% van de 65-plussers in het afgelopen jaar ten minste één keer is gevallen, vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde. Valpreventieve beweeginterventies verminderen het valrisico aanzienlijk. Een goede doorstroom naar structurele beweegmogelijkheden na afloop van een valpreventieve beweeginterventie is essentieel om de behaalde gezondheidswinst te behouden. In de praktijk blijkt deze doorstroom echter vaak onvoldoende, waardoor verbeteringen in balans, spierkracht en functioneren verloren gaan.
Dit onderzoek in regio Haaglanden, uitgevoerd door GGD Haaglanden, had als doel de belangrijkste bevorderende en belemmerende factoren van de doorstroom naar structureel beweegaanbod in kaart te brengen en aanbevelingen te geven voor gemeenten. Het onderzoek richtte zich met name op ouderen met een verhoogd valrisico, waarvan de wens is dat ze na deelname aan een valpreventieve beweeginterventie doorstromen naar structurele beweegmogelijkheden.
Voor het beantwoorden van deze onderzoeksvraag zijn 9 professionals geïnterviewd die betrokken zijn bij de valpreventieve beweeginterventies in regio Haaglanden. Daarnaast zijn er ook in drie focusgroepen gehouden met in totaal 36 (oud-)deelnemers van de valpreventieve beweeginterventies. De focusgroepen zijn opgezet in Pijnacker-Nootdorp, Westland en Den Haag, waarbij is gelet op variatie in kenmerken zoals:
We vroegen professionals of zij iets konden zeggen over het aantal deelnemers dat doorstroomt naar structureel aanbod. De meeste professionals gaven aan hier niet goed zicht op te hebben, omdat ze bijvoorbeeld pas halverwege de interventie waren of omdat de trainers na de interventie geen contact meer hadden met de deelnemers. Zo gaf één van de professionals aan dat de meeste deelnemers wel aangeven dat ze verder gaan met bewegen, maar hij vraagt zich af in hoeverre dat waar is.
[Professional] ‘Tegen mij zeggen ze van wel, maar ik vraag me af wat de waarheid daarvan is. Het zijn altijd een beetje dezelfde types die ermee doorgaan. Eerlijk gezegd denk ik dat de meeste mensen wel doorgaan met iets. De mensen die daarvoor niet veel deden, vallen daarna een beetje in het oude ritme en gaan niet veel extra doen. [ ………] De mensen die niet uit zichzelf bewegen, vallen dan weer een beetje in het oude patroon.’
We vroegen ouderen in de focusgroepen wat zij belangrijk vinden om structureel te blijven bewegen. Uit deze gesprekken kwam naar voren dat ouderen het belang van bewegen erkennen, maar vaak geen concreet plan hebben voor beweegactiviteiten na afloop van de interventie. Vooral ouderen die voorafgaand aan de interventie niet bewogen, vallen na de interventie terug in oude patronen.
Sociale binding en vertrouwdheid met trainer en locatie blijken sterke motivatoren voor ouderen om na afloop van de interventie te blijven bewegen. Tegelijkertijd vormt onbekendheid met het beschikbare aanbod een grote belemmering: veel ouderen weten niet welke mogelijkheden er zijn. Op dit punt is er een discrepantie met wat professionals aangeven. Zij geven aan dat tijdens de interventie aandacht wordt besteed aan vervolgaanbod, terwijl deelnemers dit niet zo ervaren.
[Professional] ‘Het beste is om het tegelijk met hen te regelen, want anders staat het thuis op een briefje.[…]Bij velen belandt het onder de stapel kranten en dingen die ze nog moeten lezen. Dan komt het er niet meer van. “Wat was dit ook alweer? Dat weet ik niet”. Dan gooien ze het in de prullenbak.’
Ook bereikbaarheid speelt een grote rol: ouderen geven de voorkeur aan locaties dichtbij huis, bij voorkeur op fiets- of loopafstand. De mate waarin kosten een belemmering vormen verschilt per wijk. Opvallend is wel dat gratis gemeentelijk aanbod vaak snel is volgeboekt, waardoor toegankelijkheid beperkt blijft.
[Professional] ‘ Je kan in Transvaal zeggen dat we in Moerwijk zitten, maar daar gaan ze niet heen. Het zit letterlijk aan elkaar, maar die stap nemen ze niet. […] Ze zijn eigenwijs. Dat is terecht. Dat mag op die leeftijd, maar dat maakt het voor ons soms ingewikkeld. Ook omdat we erg moeten schakelen. Senioren zijn nu eenmaal minder mobiel, dus je moet zorgen dat er voor hen iets in de buurt is. Op al die fronten proberen wij rekening te houden.’
Door sociale binding, toegankelijkheid en praktische ondersteuning centraal te stellen, kan de doorstroom aanzienlijk worden verbeterd. Aanbeveling is om in te zetten op:
Sociale binding: Vervolgactiviteiten met bekende trainers verlagen de drempel, net als persoonlijke begeleiding door buurtsportcoaches op dezelfde locatie. Het is van belang om rekening te houden met wijkkenmerken in de structurele beweegmogelijkheden die worden aangeboden. Daarnaast samenwerking tussen aanbieders belangrijk om een warme overdracht naar vervolgactiviteiten te realiseren.
Begeleiding: Ouderen zijn bereid om te blijven bewegen, maar hebben begeleiding en duidelijke informatie nodig om de stap naar structureel beweegaanbod te zetten. Het is belangrijk om deelnemers al tijdens de interventie te stimuleren om na te denken over vervolgactiviteiten en om dit onderwerp herhaaldelijk aan bod te laten komen.
Overzicht beweegactiviteiten: De doorstroom kan verbeteren door een actueel en toegankelijk overzicht van beweegactiviteiten beschikbaar te stellen, bij voorkeur fysiek middels een folder of een krantje en niet alleen online. Vervolgactiviteiten op dezelfde locatie verlagen de drempel.
Dit project is gefinancierd door ZonMw: project 10690022450010 (ZonMw subsidie ‘Impuls versterking ketenaanpak valpreventie GGD’ )
© 2026 awpg Lumens. Alle rechten voorbehouden / Disclaimer / Privacy / Realisatie: Lemon